Tijd als stress factor

In het artikel opgebrand heb ik geschreven over positieve en negatieve stress. Over stress die uitdagend kan zijn of belemmerend. Stress is uitdagend als je zelf de touwtjes in handen hebt, je niet afhankelijk bent van anderen, je eigen tijd kan indelen, je afwisselend werk hebt en werk waar je achter kunt staan. Het boeiende is er achter te komen, afhankelijk van je positie in de organisatie, op welke wijze je de touwtjes in handen kunt krijgen, op welke wijze je onafhankelijk kunt opstellen en in staat bent je eigen tijd in te delen. Een supervisant van mij is die zoektocht begonnen en heeft een voor hem bevredigende / bruikbare oplossing gevonden.

Inleiding

Voor mijn cliënt (Gerard) is het een paar jaar geleden begonnen. Hij kreeg de functie van coördinator aangeboden in een grote zorginstelling. Hij kreeg weinig tijd om te beslissen want de vorige coördinator was al vertrokken en de directie wilde zo snel mogelijk de vacature opvullen zonder gebruik te maken van een uitgebreide procedure. Gerard is daar op voorwaarde van begeleiding in mee gegaan. Als coördinator maak je deel uit van het managementteam van die afdeling. Gerard heeft voor supervisie gekozen omdat zoals hij zelf zegt: "Voor mij is duidelijk dat inzicht in mijn eigen handelen dusdanig kan werken dat ik ook mijn eigen coaching in een aantal gevallen kan uitvoeren".

Probleemomschrijving

Tijdens de supervisie blijkt dat de factor tijd heel belangrijk is in het leven van Gerard. Hij laat zich door tijd makkelijk onder druk zetten. Een paar voorbeelden:

Gerard is van nature punctueel. Hij is van mening dat vergaderingen op de afgesproken tijd moeten beginnen. De praktijk is dat hij zelden op tijd kan beginnen. Op het afgesproken tijdstip is de helft van de vergadering nog niet aanwezig. Als voorzitter ergert hij zich daaraan. De ergernis werkt ook door tijdens de vergadering. Het beïnvloedt zijn manier van leidinggeven. Hij kapt te snel af en agendapunten worden daardoor onvoldoende diepgaand doorgesproken wat weer ten koste gaat van de besluitvorming.
Door zijn functie werkt Gerard op verschillende locaties. De tijd die hij nodig heeft om van de ene naar de andere locatie te komen is redelijk. Toch zet hij zichzelf onder druk. Hij wil niet te laat komen op zijn afspraken en door de onzekere factor van het verkeer neemt hij onevenredig veel tijd om van de ene naar de andere locatie te rijden. Om die reden besteedt hij zijn tijd niet effectief.
In zijn privé leven speelt tijd ook een grote rol. In feite is het niet anders dan op zijn werk. Dat veroorzaakt nogal eens spanningen omdat zijn vrouw in feite veel soepeler om kan gaan met de factor tijd en het accepteert van zichzelf af en toe te laat te komen.

Het leerproces

Na een aantal zittingen met tijd bezig te zijn geweest, schrijft Gerard het volgende in één van zijn verslagen:

Het aspect tijd is een grote ommekeer geworden. In het verleden heb ik mijzelf al vaak gerealiseerd dat tijd erg belangrijk voor me was. In het allereerste begin heb ik nog geprobeerd de rest van de wereld te veranderen. Na een tijd kwam ik erachter dat dit geen effect had. Ik kon geleidelijk aan beter accepteren dat anderen iets anders met tijd omgingen dan ik. Van mijzelf kon ik nog steeds niet accepteren dat ik maar iets te laat zou komen. De factor tijd speelde de gehele dag door een bijzonder grote rol en absorbeerde veel energie. Beeldend zie ik voor me dat ik een aantal keren voor de drempel heb gestaan, echter tijdens de dialoog in één van de supervisiezittingen, ben ik over de drempel gegaan en vanaf dat moment geeft de factor tijd mij veel minder stress.

Door het inzicht dat Gerard heeft gekregen tijdens de supervisie besefte hij dat zijn manier van omgaan met tijd hem dag in dag uit veel energie kostte. Dat besef bood hem de mogelijkheid om te kijken of er voor hem ook een andere manier was om met tijd om te gaan. Die andere manier begint met de acceptatie dat de wereld niet vergaat als je een keer te laat komt. De wereld niet vergaat als een agenda niet helemaal wordt afgewerkt tijdens een vergadering. De kwaliteit boven de kwantiteit gaat. Het is voor Gerard over de drempel gaan. Het is in feite op een andere manier omgaan met tijd waardoor hij zich niet afhankelijk voelt en is van anderen en in staat is zijn eigen tijd in te delen. In zo'n geval is stress uitdagend.